Στην άκρη ενός κρημνού, με θέα προς τη θάλασσα, βρίσκεται το μικρό
εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, γνωστό στους κατοίκους της Χλώρακας ως «Αη
Νικολούιν». Πρόκειται για έναν μικρό βυζαντινού ρυθμού ναό, που χρονολογείται
στον 12ο αιώνα και αποτελεί ένα από τα παλαιότερα θρησκευτικά μνημεία της
περιοχής.
Ο ναός συνδέεται με την ιστορία και τη λαϊκή παράδοση της Χλώρακας.
Σύμφωνα με παλαιότερες μαρτυρίες, στον βόρειο τοίχο υπήρχαν ίχνη τοιχογραφιών
που απεικόνιζαν τον Άγιο Νικόλαο και σκηνές από τον βίο του. Ιστορικές αναφορές
μαρτυρούν επίσης ότι κατά τον 19ο αιώνα το εκκλησάκι αποτελούσε μοναστηριακό
ναό και διέθετε σημαντική περιουσία με περιβόλια, νερά και χωράφια.
Ο Άγιος Νικόλαος είναι παραδοσιακά ο προστάτης των ναυτικών και των
ανθρώπων της θάλασσας. Η θέση του μικρού ναού, πάνω από το πέλαγος, έχει γι’
αυτό ιδιαίτερη σημασία στη μνήμη των κατοίκων. Γύρω από το εκκλησάκι
δημιουργήθηκαν πολλές παραδόσεις, που μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά.
Μία από αυτές λέει πως οι κάτοικοι προσπάθησαν κάποτε να κτίσουν έναν
τοίχο στην άκρη του κρημνού, για να προστατεύονται τα παιδιά που πήγαιναν στο
εκκλησάκι. Κάθε βράδυ όμως ο τοίχος γκρεμιζόταν. Οι άνθρωποι πίστεψαν τότε πως
ο ίδιος ο Άγιος Νικόλαος δεν ήθελε να εμποδίζεται η θέα του προς τη θάλασσα.
Έτσι, αντί για τοίχο, τοποθέτησαν κάγκελα, αφήνοντας τον Άγιο να «βλέπει»
απρόσκοπτα το πέλαγος, ενώ παράλληλα τα παιδιά προστατεύονταν από τον κρημνό.
Το Αη Νικολούιν συνδέεται και με μια ιδιαίτερα συγκινητική ιστορία από
τα χρόνια του Αγώνα της ΕΟΚΑ. Σύμφωνα με μαρτυρία του Κυριάκου Μαυρονικόλα, ο
καπετάνιος Ευάγγελος Κουταλιανός, που μετέφερε κρυφά όπλα προς τη Χλώρακα,
μπορούσε μέσα στο απόλυτο σκοτάδι να εντοπίζει τον όρμο όπου ξεφόρτωνε. Ως
οδηγό χρησιμοποιούσε το φως ενός καντηλιού που έκαιγε ολονυχτίς στο μικρό
εκκλησάκι.
Όταν ο Κυριάκος Μαυρονικόλας τον ρώτησε πώς έβρισκε τόσο εύκολα τον όρμο
ανάμεσα στα επικίνδυνα βράχια, ο καπετάνιος τού απάντησε πως ψηλά στον κρημνό
της Χλώρακας υπήρχε ένα εκκλησάκι που άναβε όλη τη νύχτα ένα καντήλι και, με
οδηγό εκείνο το φως, έβαζε ρότα και έβρισκε τον όρμο.
Η περιέργεια οδήγησε τον Μαυρονικόλα, την επόμενη νύχτα, στο Αη
Νικολούιν. Παρότι οι πόρτες του ναΐσκου ήταν κλειστές, είδε πράγματι το φως του
καντηλιού να βγαίνει από μια τρύπα στον τοίχο. Ένα βολίκι που προεξείχε από το
ταβάνι έλειπε από τη θέση του και είχε αφήσει το άνοιγμα, απ’ όπου το φως του
καντηλιού φαινόταν από τη θάλασσα.
Σήμερα το Αη Νικολούιν παραμένει ένα μικρό αλλά ξεχωριστό μνημείο της Χλώρακας. Η απλότητα του ναού, η παλαιότητά του, οι παραδόσεις που το περιβάλλουν και κυρίως η μοναδική θέα προς τη θάλασσα κάνουν την επίσκεψή του μια ιδιαίτερη εμπειρία για όποιον θέλει να γνωρίσει όχι μόνο τα μνημεία, αλλά και τη ζωντανή μνήμη του τόπου.
AI NIKOLUIN OF CHLORAKA (
On the edge of a cliff overlooking the sea stands the small chapel of
Saint Nicholas, known by the people of Chloraka as “Ai Nikoluin”. It is
a small Byzantine-style church, dating from the 12th century, and is considered
one of the oldest religious monuments in the area.
The chapel is closely connected with the history and folk traditions of
Chloraka. According to earlier accounts, traces of wall paintings depicting
Saint Nicholas and scenes from his life could be seen on the northern wall. Historical
references also indicate that during the 19th century the chapel was a monastic
church and was associated with considerable property, including orchards, water
sources and fields.
Saint Nicholas is traditionally regarded as the protector of sailors and
people of the sea. The chapel’s position high above the coast has therefore
acquired a special significance in the memory of the local people. Many
traditions and stories have grown around it and have been passed down from
generation to generation.
One local tradition tells that the villagers once tried to build a wall
along the edge of the cliff to protect the children who went to the chapel.
Every night, however, the wall was found demolished. The villagers eventually
believed that Saint Nicholas himself did not want his view of the sea to be
obstructed. Instead of a wall, they placed railings, allowing the saint to
“look out” freely over the sea while at the same time keeping the children safe
from the cliff.
Ai Nikoluin is also associated with a particularly moving story from the
years of the EOKA struggle. According to the testimony of Kyriakos
Mavronicolas, Captain Evangelos Koutalianos, who secretly transported weapons
to Chloraka, was able to locate the cove where the weapons were unloaded even in
complete darkness. He used as a guide the light of an oil lamp that burned
throughout the night in the little chapel.
When Kyriakos Mavronicolas asked him how he could find the cove so
easily among the dangerous rocks, the captain replied that high on the cliff of
Chloraka there was a small chapel where an oil lamp burned throughout the
night. Guided by that light, he set his course and found the cove.
Curious to discover where the light came from, Mavronicolas went to Ai
Nikoluin the following night. Although the chapel doors were closed, he saw the
light of the oil lamp shining through a hole in the wall. A voliki, a
projecting stone from the roof, was missing from its position, leaving an
opening through which the light of the lamp could be seen from the sea.
Today, Ai Nikoluin remains a small but distinctive monument of Chloraka.
The simplicity of the chapel, its great age, the traditions surrounding it and,
above all, its exceptional view of the sea make a visit here a special
experience for anyone wishing to discover not only the monuments of Chloraka,
but also the living memory of the place.
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΤΑΠΑΚΟΥΔΗΣ
